ماجرای اخراج اولین استعمارگر جهان مدرن از مرزهای ایران
«از هر طرف که چشم گشایی نشان فتح / وز هر طرف که گوش نهی مژده ظفر»
اسکندر بیگ ترکمان یکی از دبیران صفوی این شعر را پس از نجات خلیج فارس از دست استعمار پرتغالیها در کتاب تاریخ عالم آرای عباسی نوشت. از آن زمان که سایه شوم استکبار و استعمار بر سر جهان افتاد، خلیج فارس یکی از اولین مناطقی بود که استعمارگران نخستین را برای تصاحب وسوسه میکرد. پرتغالیها اولین استعمارگران پس از انقلاب صنعتی بودند. خلیج فارس و هرمز یکی از سه منطقهای بود که پرتغالیها معتقد بودند اگر به آن مسلط شوند، بر کل جهان مسلط شدهاند. هرمز، شاهراهی بود که هم اهمیت اقتصادی داشت و هم جایگاهی ژئواستراتژیک. این منطقه اما ساکنانی داشت که از همان سالهای ابتدایی ظهور استعمارگر با این سلطه مقابله کردند تا آنجا که حتی با دست خالی نیز مقابل تجاوز ایستادند و علیرغم آنکه منطقهای اقتصادی و پراهمیت بود، اجازه ندادند استعمار در این مناطق ماندگار شود.
اولین استعمارگران تاریخ، هرمز را برای تسلط برجهان تصرف کردند، قلعه گمبرون نماد قدرت آنها در بندرعباس بود و به مرور منطقهی هرمز عملا به کنترل پرتغالیها درآمد، حکومت صفوی اما اجازه نداد تا این تسلط ادامه پیدا کند. شاه عباس صفوی عزمش را برای بیرون کردن پرتغالیها از خلیج فارس جزم کرد. امام قلی خان به فرمان شاه صفوی به مبارزه و بیرون کردن پرتغالیها مامور شد و بندر گمبرون که در تسلط پرتغالیها بود را آزاد کرد و ایرانیان به پاس این پیروزی شیرین و بیرون راندن استعمارگر، نام بندر گمبرون را بندرعباس میگذارند. اخراج اولین استعمارگر جهان مدرن از مرزهای ایران به پاس رشادتهای امام قلی خان در 10 اردیبهشت در تاریخ به نام روز خلیج فارس انتخاب شده است.
میرمهنا و رئیسعلی دلواری، دو قهرمان بزرگ مبارزه با استعمار در خلیج فارس
این اما پایان طمعورزی استعمار به خلیج فارس نبود. هلندیها با تاسیس کمپانی هندشرقی به یکی دیگر از استعمارگران در کنار اسپانیا و پرتغال تبدیل شدند. ناوگان دریایی قوی هلندیها تا آنجا شهره بود که با ناوگان دریایی بریتانیا رقابت داشت. این قدرت استعماری با اتکا به همین توانمندی و برای بهره بردن از انتفاعات اقتصادی، وارد مشرق زمین شد. هلندیها هم از اهمیت خلیج فارس غافل نبودند به همین منظور برای تسلط بر این منطقه برنامهریزی کردند. آنها به مرور و با فریب سلطنت حاکم، انحصار تجاری در این منطقه را در اختیار گرفتند تا آنجا که اجازهی پیشرفت اقتصادی در این منطقه از ایرانیان سلب شد. 22 ژانویه 1766 میلادی این انحصار اقتصادی برای همیشه شکسته میشود. میرمهنای ایرانی با این استدلال که حضور بیگانه مردم ایران را فقیر کرده، وارد نبرد با یکی از قویترین ناوگانهای دریایی دنیا میشود. قلعه موسلستاین در جزیره خارک به تصرف نیروهای میرمهنای ایرانی درمیآید و این پایان حضور هلندیها در خلیج فارس بود. دسامبر 1765 یکسال پیش از اخراج کامل هلندیها از این منطقه، یک کشتی هلندی وارد خارک میشود و همزمان دو کشتی جنگی برای اسکورت این کشتی میروند به خیال آنکه از حملات میرمهنا در امان بماند. اما نیروهای میرمهنا، نه فقط کشتی باری که حتی دو کشتی جنگی را تصرف میکنند و 40 سرنشین هلندی و 18 ملوان را اسیر میکنند.
در میان استعمارگرانی که به سودای تصرف به خلیج فارس میآمدند سابقهی انگلیس در حضور استعماری در این منطقه بیش از دیگر استعمارگران است. در تمام این دورانها نیز قهرمانان ایرانی، ضرباتی سخت به این سلطهجو وارد کردند. رئیسعلی دلواری فرمانده مبارزه ایرانی، یکی از قهرمانانی بود که بعد از جنگ جهانی اول، انگلیسیها را از خلیج فارس بیرون کرد. انگلیسیها با تصرف بوشهر، حیات اقتصادی خلیج فارس را در دست گرفته بودند و پایگاههایشان در مناطق جنوب ایران، جا خوش کرده بود. بعد از فتوای علمای بوشهر مبنی بر لزوم مبارزه با استعمار انگلیس، رئیسعلی دلواری، با تنگستانیها و دشتیها، برای مبارزه با استعمار، متحد میشود. قیام تنگستان برای مقابله با استعمار انگلیس به فرماندهی رئیسعلی دلواری، شروع میشود و رئیسعلی دلواری مکررا محل حضور انگلیسیها در بوشهر را با همراهی محلیها مورد حمله قرار میدهد تا آنجا که انگلیسیها برای جلوگیری از ادامه حملات تلاش میکنند این دلیر تنگستان را با پیشنهاد مالی وسوسه کنند. اما او تا زمانیکه زنده بود به مبارزه استعمار ادامه داد و نامش در تاریخ ایران به عنوان چهره ای مبارز علیه استعمار انگلیس ثبت شد.
ایران قوی و تثبیت اقتدار در خلیج فارس
از زمان حیات استعمار در بیش از 4 قرن گذشته تاکنون که استعمار نوین در جهان جولان میدهد ایران در هیچ زمان اجازه نداده سایه سلطه بر مرزهای این کشور سنگینی کند. اگر در قرون گذشته، ایرانیان برای بیرون راندن بیگانه نیرو گسیل میکردند حالا هر بیگانهای که به قصد تجاوز و زیادهخواهی به مرزهای ایران نزدیک شود پیش از هر شیطنتی، مورد حمله قرار میگیرد. این بار ایران با نیروی نظامی قوی، مسلط و با میدانداری فرماندهانی مثل شهید تنگسیری که به سبک رئیسعلی دلواریها مبتکر مقابله با متجاوز بودند، نه فقط اجازهی نزدیک شدن بیگانه به مرزهای کشور را نمیدهد، بلکه با تثبیت اقتدار خود بر این منطقه در حال تبدیل شدن به کشوری قدرتمند در جهان است. ایالات متحده به تاسی از دیگر استعمارگران تاریخ در نزدیکترین لحظه افول قدرت مسلطش در جهان قرار دارد لذا با تلاشی ناکام به دنبال تسلط بر منطقهی خلیج فارس و تنگه هرمز است.
ایرانیان اما مبارزه با استعمار را چند قرن تمرین کردهاند و حالا در نقطه اوج قدرتشان در این منطقه به تعبیر رهبر معظم انقلاب در حال رقم زدن فصل نوینی در منطقهی خلیج فارس هستند، ایران امروز در موقعیت غلبه نهایی بر استعمارگرانی است که فرماندهان غیور ایرانی در چهار قرن گذشته، برای آن مبارزه کرده و جانشان را فدا کرده بودند.
